Master Gardener

Βαθιά μέσα στις ολάνθιστες εκτάσεις του Κήπου Gracewood, ο αρχικηπουρός Narvel Roth (Joel Edgerton) φροντίζει πολλά περισσότερα από τα φυτά μόνο. Εργατικός και πλήρως αφοσιωμένος, έχει δημιουργήσει ένα ειδυλλιακό τοπίο για την ιδιόρρυθμη εργοδότριά του, την κυρία Haverhill (Sigourney Weaver). Όταν όμως η προβληματική ανηψιά της τελευταίας, Maya (Quintessa Swindell) έρχεται να μείνει στο Gracewood, το σκοτεινό παρελθόν του Narvel αρχίζει να αποκαλύπτεται, τα βίαια μυστικά του έρχονται στο φως και ολόκληρη η ζωή του απειλείται να τιναχθεί στον αέρα.

Το «Master Gardener» θεωρείται από πολλούς ως κλείσιμο της τριλογίας που ξεκίνησε με το «First Reformed» (2017) και συνεχίστηκε με το «The Card Counter» (2021), σηματοδοτώντας την επιστροφή του Paul Schrader στη φόρμα μετά από μερικές ατυχείς ταινίες. Ωστόσο, αφενός κάτι τέτοιο δεν έχει επιβεβαιωθεί από τον ίδιο το δημιουργό, αφετέρου και οι τρεις προαναφερθείσες ταινίες δεν είναι παρά η ωριμότητα ενός συναρπαστικού φιλμικού έργου, που επανέρχεται στις ίδιες πάνω κάτω θεματικές εξετάζοντάς τις κάθε φορά κάτω από μια νέα, ωριμότερη, σοφότερη θα λέγαμε σκοπιά.

Το ένοχο παρελθόν - ενός ατόμου, μιας κοινωνίας, μιας χώρας, ενός έθνους -, η επιθυμία για εξιλέωση, η πράξη καλοσύνης ως λύτρωση, η βία ως ένας κύκλος που δεν κλείνει ποτέ. Από τα πρώτα σενάρια που υπέγραψε για ταινίες άλλων σκηνοθετών, όπως το θρυλικό «Taxi Driver» (1976), που σκηνοθέτησε ο Martin Scorsese, μέχρι τα φιλμ που συγκροτούν το δικό του σκηνοθετικό έργο ως και το «Master Gardener», ο Schrader εξετάζει όλες τις παραπάνω θεματικές, προσπαθώντας να ερμηνεύσει το φαινόμενο της βίας στην ανθρώπινη κοινωνία, αλλά και να αναδείξει προβλήματα της αμερικανικής κοινωνίας και να ασκήσει κριτική στην εσωτερική («First Reformed», «Master Gardener») ή εξωτερική («The Card Counter») πολιτική της χώρας του.

Πάντα, με ένα δωρικό, απλό σκηνοθετικό στιλ, πολύ κοντά σε αυτό των σκηνοθετών που ο Schrader εκπεφρασμένα θαυμάζει περισσότερο: του Yasujiro Ozu, του Robert Bresson, του Ingmar Bergman. Οι συνθέσεις των κάδρων του είναι λιτές, περιλαμβάνουν ακριβώς ό,τι χρειάζεται για να ειπωθεί η ιστορία, τίποτα περισσότερο, αλλά και τίποτα λιγότερο, τίποτα που θα υπερφόρτωνε την αφήγηση αλλά και τίποτα που θα την καθιστούσε ελλιπή. Ο φωτισμός είναι πάντα ζωτικής σημασίας, ειδικά στα εσωτερικά πλάνα, όταν ένα μικρό φως γραφείου φωτίζει τον ήρωα και το ημερολόγιο στο οποίο εκείνος εξομολογείται τις σκέψεις του - ένα αφηγηματικό μοτίβο που πράγματι συνδέει το «Master Gardener» με τις δύο προηγούμενες ταινίες του Schrader, αποτελώντας τεκμήριο όσων κάνουν λόγο για τριλογία. Το μοντάζ περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο απλά cuts εκεί όπου πρέπει, ώστε ο ρυθμός να είναι ο σωστός και η ιστορία να κυλά. Τίποτα σε αυτό το φιλμ, περισσότερο ίσως κι από τα προηγούμενα του δημιουργού, δε φαντάζει σκηνοθετημένο ή ψεύτικο.

Ίσως γι' αυτό τα 110 λεπτά της ταινίας κυλούν νεράκι και το τέλος σε αφήνει να ζητάς περισσότερο. Όχι γιατί κάτι λείπει από την αφήγηση - δε λείπει τίποτα απολύτως - αλλά γιατί μέσα στα λεπτά αυτά ο Schrader πλάθει ένα ολόκληρο φιλμικό σύμπαν με αληθινούς ανθρώπους, γεμάτους ελαττώματα και αρετές, που θέλεις να περάσεις μαζί τους περισσότερο χρόνο. Ταυτόχρονα, ο δημιουργός επιφυλάσσει στους χαρακτήρες του μία από τις πιο τρυφερές, όμορφες κατακλείδες που έχει σκαρφιστεί στο σινεμά του. Σε αντίθεση με τις εκρήξεις βίας στις οποίες μας έχει συνηθίσει κατά την τελευταία πράξη των σεναρίων του, εδώ ο Schrader χαμηλώνει τους τόνους. Η πλειοψηφία της κριτικής δεν είδε με καλό μάτι αυτήν τη διαφοροποίηση του «Master Gardener» από το υπόλοιπο έργο του δημιουργού, εμείς εντούτοις τη θεωρούμε μια από τις βασικές αρετές αυτού του φιλμ.

Σε μια εποχή όπου τρολάκια, τα οποία παρεξήγησαν εαυτόν ως auteur με την αρωγή της (αμερικανικής, κυρίως) κριτικής, σαν τον Taika Waititi προβαίνουν σε δηλώσεις όπου ισχυρίζονται πως τις ταινίες τους θα τις έχουν ξεχάσει όλοι σε 15-20 χρόνια, όπως τώρα "κανείς δε θυμάται ποιος σκηνοθέτησε την Casablanca" (???), είναι τουλάχιστον ενθαρρυντικό να υπάρχουν σκηνοθέτες σαν τον Paul Schrader και ταινίες σαν το «Master Gardener» να μας δείχνουν πώς το αληθινά μεγάλο σινεμά είναι διαχρονικό και πανανθρώπινο. Μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς.

Πρεμιέρα στην Ελλάδα: 08-06-2023  |  Διανομή: The Film Group