Το ζήτημα της παρουσίας του ελληνικού προσώπου στο παγκόσμιο κινηματογραφικό στερέωμα, μοιάζει να απασχολεί διαχρονικά. Από τη γέννησή του, αλλά και κατά την πορεία, το ελληνικό σινεμά φαίνεται να διαφοροποιείται από εκείνο άλλων χωρών με μεγαλύτερη πείρα στο χώρο, αλλά και περισσότερο ευρεία καταξίωση. Η διαφοροποίηση αυτή, δεν είναι κατ’ ανάγκην μειωτική για τα εγχώρια δείγματα έβδομης τέχνης (αν και ως επί το πλείστο υπήρξε). Περισσότερο συνηγορεί υπέρ μίας δυσκαμψίας στο να γίνει αντιληπτή η δική μας κινηματογραφική αντίληψη στη διεθνή κοινότητα θεατών.
Υπήρξαν ωστόσο στιγμές, που το ελληνικό σινεμά κίνησε το ενδιαφέρον, γοήτευσε και εν τέλει θριάμβευσε, αγωνιζόμενο σε στίβους αναμφίβολα απαιτητικούς. Μπορεί να κρύβεται αρκετή αλήθεια στην θέση που θέλει γραφική την προσκόλληση σε κατορθώματα δεκαετιών προ πολλού περασμένων, ωστόσο ορισμένα από αυτά τα κατορθώματα δεν θα πάψουν ποτέ να αποτελούν σημείο αναφοράς. Ένα τέτοιο σημείο αναφοράς για το ελληνικό σινεμά, θα είναι πάντα η ταινία «Ποτέ την Κυριακή».
Η ιστορία μας μεταφέρει στον πολύβουο Πειραιά της δεκαετίας του ’60. Ο ουρανός διατηρεί ακόμη το γαλάζιο χρώμα του, το ίδιο και η θάλασσα στην οποία δροσίζονται οι ναυτεργάτες στα διαλείμματα τους. Τα αυτοκίνητα δεν έχουν προλάβει ακόμη να πνίξουν τους δρόμους. Οι ήχοι της λατέρνας ακολουθούν τους ανθρώπους, καθώς αυτοί πλημμυρίζουν τα μικρά καφενεδάκια, τους δρόμους και τα παλιά σπίτια. Αυτός είναι ο μικρός, μαγικός κόσμο της Ίλιας, μίας πόρνης, που προσφέρει τις υπηρεσίες της στους άνδρες του λιμανιού. Η Ίλία, διαφέρει, όμως, από τις υπόλοιπες γυναίκες. Όχι μόνο επειδή διαλέγει η ίδια τους πελάτες της, αλλά γιατί είναι στ’ αλήθεια ευτυχισμένη με τη ζωή που κάνει. Γεμάτη χαρά, ενθουσιασμό και ανεξαρτησία, γίνεται φίλη με τους ανθρώπους του Πειραιά και μετατρέπεται σε πηγή ζωής και ζεστασιάς. Τι γίνεται όμως, όταν ένας Αμερικάνος δημοσιογράφος, λάτρης της αρχαίας Ελληνικής παιδείας, γοητεύεται από την ατίθαση εταίρα και προσπαθεί να την συμμορφώσει;
Είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί το εξής: η ταινία «Never on Sunday», γυρίστηκε το 1960 από τον Γάλλο Jules Dassin, και όπως ο καθένας μπορεί να καταλάβει, ο σκηνοθέτης δεν ήταν Έλληνας. Πώς μπορεί, λοιπόν, να θεωρηθεί τμήμα της εγχώριας κινηματογραφικής παρακαταθήκης το έργο ενός ξένου σκηνοθέτη; Ο υποφαινόμενος, παρακαλεί να αντιμετωπιστεί με συγκατάβαση η πεποίθησή του, ότι ένα έργο βασισμένο εξ ολοκλήρου σε ένα επιτελείο εξαίρετων ελλήνων ηθοποιών (Μερκούρη, Διαμαντίδου, Βανδής, Φούντας), γυρισμένο σε ένα περιβάλλον αμιγώς ελληνικό και υπό τις μαγευτικές μελωδίες ενός από τους σημαντικότερους εθνικούς συνθέτες, δεν μπορεί παρά να θεωρείται Ελληνικό. Ειδικά, όταν ο ίδιος ο δημιουργός έφτασε να είναι κάτι περισσότερο από φιλέλληνας.
Η ταινία «Never on Sunday» διακρίθηκε στους μεγαλύτερους κινηματογραφικούς θεσμούς παγκοσμίως. Σημαντικοί σταθμοί υπήρξαν, μεταξύ άλλων, η βράβευση της Μελίνας Μερκούρη με το βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας στο Φεστιβάλ των Καννών, και φυσικά το Oscar που απονεμήθηκε στον Μάνο Χατζιδάκι για τις αξέχαστες μελωδίες του.
Δεν είναι, όμως, τόσο οι διακρίσεις, όσο η ίδια η ποιότητα της ταινίας που εντυπωσιάζει. Η ερμηνεία της Μερκούρη στο ρόλο μίας μοιραίας και ταυτόχρονα αεικίνητης, κομψής, γεμάτης ζωή γυναίκας, την κατατάσσει ανάμεσα στις καλύτερες ηθοποιούς του παγκόσμιου σινεμά, κάνοντας πολλές πρωταγωνίστριες του Hollywood να ωχριούν μπροστά της. Το σύνολο των υπόλοιπων ηθοποιών και οι υπέροχες μουσικές στιγμές καταφέρνουν να δημιουργήσουν την εικόνα μίας Ελλάδας που μπορεί να μην υπάρχει πια ή μπορεί να μην υπήρξε παρά μόνο στο νου των φιλελλήνων, ωστόσο θα είναι πάντα μαγική στα μάτια όλων.
Παντελής Φραντζής
