Εάν δεχτούμε, ότι, πράγματι, ο κινηματογράφος προσφέρει στους δημιουργούς του την ευκαιρία να έρθουν σε μία ουσιαστική επαφή με τους θεατές, να αγγίξουν βαθιά την ψυχή τους και να καταφέρουν να κάνουν τις χορδές της καρδιάς τους να ηχήσουν μελωδικά, είτε μελαγχολικά, είτε με γλυκύτητα, εάν συμφωνήσουμε πως στ’ αλήθεια έχουν την ευκαιρία να επικοινωνήσουν βαθύτερες αλήθειες στον κόσμο, τότε το έργο των χαρισματικών αυτών ανθρώπων είναι απλό αλλά και εξαιρετικά επίπονο ταυτόχρονα. Απλό, γιατί πολιορκώντας τα συναισθήματα και τη σκέψη των θεατών, δεν χρειάζονται στην πραγματικότητα εντυπωσιακά οπτικά εφέ, δαιδαλώδη σκηνικά, ή υποβλητικές μουσικές υποκρούσεις. Και εξαιρετικά επίπονο, γιατί το μόνο που πρέπει να έχουν στα χέρια τους, για να πετύχουν το σκοπό τους, είναι ολοκληρωμένους, σπάνιους χαρακτήρες και βέβαια ηθοποιούς, θαρραλέους αρκετά για να τους αποδώσουν με πάθος και ειλικρίνεια. Αυτός ίσως να είναι και ο λόγος, για τον οποίο το «Λεωφορείον ο Πόθος» αποτέλεσε κινηματογραφικό ορόσημο. Γιατί λίγες φορές εμφανίστηκαν ξανά στη μεγάλη οθόνη ήρωες με τόσο μεγάλο βάθος, ερμηνευμένοι από ηθοποιούς γεννημένους, θα έλεγε κανείς, για να τους δώσουν σάρκα και οστά.
Το «Λεωφορείον ο Πόθος», βασισμένο στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Tennessee Williams και γυρισμένο στα 1951 από τον Elia Kazan, μας μεταφέρει στην περίοδο αμέσως μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Σημείο αναφοράς, γύρω από το οποίο ξεδιπλώνεται ο μύθος, είναι η Blanche DuBois (Vivian Leigh), μία γυναίκα για την οποία η πρώιμη νιότη αποτελεί πια μακρινή ανάμνηση και ο μαρασμός της φρεσκάδας της, ανελέητη καθημερινότητα. Έχοντας εργαστεί για χρόνια ως δασκάλα στο Μισισιπή, αυτοεξορίζεται μετά από τις κατηγορίες εναντίον της για ασέλγεια εις βάρος ενός δεκαεπτάχρονου μαθητή. Μοναδικό καταφύγιο, η αδερφή της Stella (Kim Hunter), η οποία ζει μαζί με τον σύζυγό της Stanley (Marlon Brando) σε μία φτωχογειτονιά της Νέας Ορλεάνης, λίγους μήνες πριν φέρει στον κόσμο το πρώτο τους παιδί. Έτοιμη να ξεπεράσει τα προβλήματα στη σχέση της με την αδερφή της, η Blanche αποφασίζει να εγκατασταθεί επ’ αόριστον στο σπίτι του ζευγαριού.
Από την πρώτη στιγμή πού έρχεται σε επαφή με τον σύζυγο της Stella, έναν άνθρωπο φτωχό σε τρόπους και ευγένεια, έρχονται στην επιφάνεια τα σημάδια της διαταραγμένης ψυχοσύνθεσής της: ο εύθραυστος αλλά νευρωτικός της χαρακτήρας, η διαρκής αναπόληση της εύπορης και λαμπερής ζωής που κάποτε απολάμβανε και της οποίας το τέλος αρνείται πεισματικά να δει, η έντονα καταπιεσμένη σεξουαλικότητά της αλλά και ο τρόμος με τον οποίο αντιλαμβάνεται πως η ζωή πέρασε από πάνω της και την προσπέρασε, συνθέτουν μία περσόνα γνήσια τραγική αλλά και αβάσταχτα οικεία.
Η σύγκρουση με τον περίγυρό της θα είναι αναπόφευκτη και η ερωτική έλξη που θα νιώσει για τον «απαράδεκτο» σύζυγο της Stella, μοιραία και καθοριστική. Η καταλυτική παρουσία του Stanley θα σταθεί αφορμή για να φανερωθεί το πόσο επικίνδυνη είναι η παραληρηματική τροχιά στην οποία έχει προσδέσει ολόκληρη τη ζωή της. Για τους ανθρώπους, όμως, που έχουν περπατήσει στα σκοτεινά μονοπάτια του νου και του καθαρού πόνου μοναδικός δρόμος είναι αυτός που οδηγεί ακόμη βαθύτερα, στο απόλυτο σκοτάδι. Το ίδιο σκοτάδι που και η πρωταγωνίστρια Vivian Leigh άρχισε να αντικρίζει όταν τα πρώτα δείγματα μανιοκατάθλιψης έγιναν φανερά, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων. Αυτό είναι το ταξίδι που το «Λεωφορείον ο Πόθος» προσφέρει: ένα ταξιδι σε εκείνη την πλευρά του ψυχής που πάντα θα παραμένει υπαρκτή, όσο και αν αποφεύγουμε να την κοιτάξουμε κατάματα.
Παντελής Φραντζής
